Kawa w Portugalii – Przewodnik po portugalskich kawach

Przed wyjazdem do Portugalii, należy zacząć naukę portugalskiego od przyjemności nierozerwalnie połączonej z polsko-portugalską codziennością: od kawy. Poniżej znajdziecie skompresowany, ale dokładny, słowniczek po portugalskiej kawoprzestrzeni.  Tym bardziej, że zamówić kawę w Portugalii wcale nie jest tak prosto. Jeśli poprosicie po prostu o kawę, dostaniecie espresso i tyle.:)

Nauczmy się jednak i tego zwrotu:

Um café, se faz favor – (wym. um kafe, sefaszfawor) Poproszę kawę

i na naszym stole ląduje espresso.:)

Kawa w Portugalii jest zdecydowanie najlepsza w Europie. I twierdzą to nawet Włosi, których poznałam w Lizbonie. Razem z nimi podpisuję się pod tym stwierdzeniem. Mieszkałam i we Włoszech (krótko, ale jednak) i w Portugalii i to tutaj jest raj dla kawoszy (przykro mi italofile:)). Hiszpania też jest okay, ale to nie to samo. Kawa jest nieodłącznym elementem życia codziennego każdego Portugalczyka. Często pije się kawę naprędce, gdzieś w przelocie, do tego naprawdę tanio i dużo. Jest to rytuał kilkakrotnie powtarzany w ciągu dnia, bo jak tu nie napić się kawy, gdy się właśnie spotkało znajomego albo kusi gazeta lub książka, a przede wszystkim słoneczko grzeje tak fantastycznie na patio.

Nim przejdziemy do słownictwa związanego ściśle z kawą, warto znać słowo z innej kategorii. Użyłam przed chwilą słowa „patio”, ale jednak jest ono bardziej hiszpańskie niż portugalskie. Słowem klucz dla określenia miejsca na wolnym powietrzu zastawionego stolikami i krzesłami, gdzie można się napić kawy, innych napojów i coś przegryźć jest ESPLANADA (wym. eszplanada). To zapewne tam najbardziej poczujecie się częścią kawowego portugalskiego obrazka.

Esplanada na jednym z moich ulubionych lizbońskich placyków 
- Praça das Flores. 
Zaraz obok kiedyś mieszkałam. 
Zdjęcie zaczerpnięte z lisbonlux.com

Kawa ze względu na:

– ILOŚĆ

Quantidade (wym.kłantidady) – Ilość

Curto (wym. kurtu) – kawa espresso od 25ml do 35ml w filiżance o pojemności 50ml

Normal (wym. normal) – kawa espresso w filiżance o pojemności 50 ml

Quase cheio (wym. kłazy szeju) – dosłownie „prawie pełna” filiżanka espresso

Cheio (wym. szeju) – pełna filiżanka espresso

Banheira (wym. baniejra) – espresso w większej filiżance

– FILIŻANKĘ

Możesz poprosić, by filiżanka była ciepła lub zimna. Jeśli nic w tym temacie nie powiemy, po prostu dostaniemy filiżankę o normalnej temperaturze

Chávena (xícara) (wym. szawena, szikara) – Filiżanka

Chávena fria (wym. szawena frija) – zimna filiżanka

Chávena escaldada (wym. szawena eszkaldada) – bardzo ciepła filiżanka

Abatanado (wym. abatanadu) – Espresso w większej filiżance, także rozcieńczone wodą. Filiżanka powinna być mniejsza niż filiżanka do „americano”. Na Maderze„abatanado” znane jest jako „chino” (wym. szinu). Wg jednego ze źródeł „abatanado” podaje się w takiej samej filiżance jak „meia de leite”.

Americano (wym. amerikanu) – Espresso w większej filiżance rozcieńczone ciepłą wodą, często, choć nie zawsze o podwójnej dawce espresso (60ml)

–  TYP

Tutaj zaczyna się prawdziwy kawowy zawrót głowy. Piszę o kawie w Portugalii, nie Brazylii, więc to też się różni. Do tego czasami mam wrażenie, że sami Portugalczycy do końca nie rozumieją różnić między typami kawy i sami też prowadzą dyskusję co jest czym. To samo dotyczy także wcześniejszych kategorii podziału kawy ze względu na ilość i filiżankę. Mimo to, na bazie własnych doświadczeń oraz efektów lektury na ten temat, przedstawiam Wam takie rezultaty ze względu na typ:

uma* bica (wym.uma bika) – Trudno od tej kawy nie zacząć. Na południu Portugalii jest to espresso, a już najbardziej jest to espresso w Lizbonie. Nazwa pochodzi od lizbońskiej kawiarni „A Brasileira”, której nota bene warto by było poświęcić osobny artykuł, gdzie zaczęto podawać po raz pierwszy espresso. Klienci jednak nie byli zbyt przychylni do gorzkiego smaku kawy, więc kawiarnia stworzyła uliczny slogan „“Beba Isto Com Açúcar” – „Pij to z cukrem”. Tak powstał akronim „bica”

um* cimbalino (wym. um simbalinu) – Bica, ale na północy kraju. 🙂

uma carioca (wym. uma karjoka) – Słabe, rozwodnione espresso zrobione z już raz przefiltrowanych ziaren. Ciekawe, że „carioca” oznacza również mieszkańca Rio de Janeiro. Czyżby mieli oni coś z tą kawą wspólnego? UWAGA! Uma carioca de limão (wym. uma karjoka de limało) nie jest kawą! To po prostu gorąca woda ze skórką cytryny… 

um café com casca de limão (wym. um kafe kom kaszka de limało) – Jak już jesteśmy przy temacie cytryny, to właśnie to jest normalna kawa espresso ze skórką cytryny.

uma meia de leite (wym. uma meja dy lejty) – Moja ulubiona kawa z mlekiem podawana w większej niż do espresso filiżance. Proporcje są raczej pół na pół, a na wierzchu unosi się przyjemna pianka. Na Maderze nazywana „chinesa” (wym. szineza).

um galão (wym. um galało) – Kawa z mlekiem podawana w wysokiej szklance. Proporcje są na korzyść mleka: 3/4 mleka, 1/4 kawy. Często Portugalczycy zamawiają do galão” maślanego tosta. Pita do południa.

um garoto (wym.um garotu) – Kawa-espresso serwowana w małej filiżance z dodatkiem niewielkiej ilości mleka. Nazwa używana na południu. Na północy mówi się „pingo” (wym.pingu). Ciekawostką jest, że podobno kawa ta była podawana małym dzieciom, aby zaznajomić je ze smakiem kawy, dlatego niektórzy twierdzą, że to właśnie stąd wzięła się nazwa kawy. „Garoto” po portugalsku oznacza chłopca.

um café pingado (wym. um kafe pingadu) – „Bica” z odrobiną zimnego mleka.

um café sem princípio (wym. um kafe seńprincipju) – To jest niezła historia.„Sem princípio” oznacza „bez początku”, ale o jaki początek może chodzić? Kawa bez początku, to espresso w małej filiżance, ale nie ląduje w niej pierwszy chlust kawy. Z tego co doczytałam, to jest to popularny rodzaj kawy w kontynentalnej Portugalii. Możecie się też spotkać z nazwą „um café sem ponta” (wym.um kafe seń ponta).

um café escorrido (wym. um kafe eszkochridu) – To jest kawa z … resztek kawy! Po tym jak już się kawę zrobi, w filiżance ląduje to, co zostało, ostatki kawy z maszyny. 

um café descafeinado (wym. um kafe deszkafeinadu) – Kawa bezkofeinowa, ale szczerze powiedziawszy, to nie wiem kto w Portugalii ją zamawia:) Chyba ten, kto ze względów zdrowotnych nie może pić innej.:)

uma italiana (ristretto) (wym. uma italiana) – Kawa espresso, której jest niewiele trochę powyżej dna filiżanki. 

um café com cheirinho (wym. um kafe com szejriniu) – Kawa z alkoholem, traktowana jako dobra na trawienie. „Cheirinho” oznacza „zapaszek” i już wiecie skąd on pochodzi.:)

um bebe (wym. um bebe) – Nie spotkałam się z tą kawą, ale znalazłam ją na jednym z portugalskich blogów. Jest to podobno podgrzane mleko z odrobiną café escorrido”.

um café duplo (wym. um kafe duplu) – Podwójna kawa espresso podawana w filiżance rozmiarów „meia-de-leite”. 

*uma i um to rodzajniki, przy zamawianiu kawy powiemy:

Uma bica, se faz favor (wym. uma bika, sefazfawor)

Um garoto, se faz favor (wym. um garotu, sefazfawor)

Etc.

Tutaj możecie obejrzeć trochę lakoniczny filmik po angielsku o portugalskich kawach, ale na pierwsze koty za płoty, powinien wystarczyć:

Po takiej kawowej degustacji i różnorodności, chyba rozumiecie co to znaczy dla Portugalczyka pić kawę. To narodowa pasja, coś znacznie więcej niż więcej.:) Jeżeli znacie jeszcze jakieś portugalskie kawy, których nie wymieniłam albo chcecie się podzielić kawową ciekawostką, koniecznie piszcie!

1 Comment

  1. Co warto zobaczyć w Lizbonie i okolicach – Magellanka.pl

    8 maja 2018 at 11 h 04 min

    […] będzie tam mniej ludzi i przyjemna esplanda (czyt. eszplanada, wyjaśniałam znaczenie esplanada tutaj: ). Należy zwiedzić całą Baixa Pombalina, wjechać na Elevador de Santa Justa i zwiedzić […]

Leave a Reply